محمد موسوى بجنوردى
81
مقالات اصولى ( فارسى )
فصل ششم آيا نهى در معاملات موجب فساد است يا نه ؟ طرح مسئله . در اين مقاله ، موضوع بحث اين است كه آيا معاملات مورد نهى شارع مقدس - چه در عقود و چه در ايقاعات - فاسد هستند يا فاسد نمىباشند ، يعنى نهى شارع دلالت بر فساد معامله دارد يا نه . پيش از پرداختن به اصل بحث ، و به عنوان مقدمه ، به بيان نكاتى چند دربارهء صحت و فساد و كيفيت تعلق نهى و انحا و اقسام تعلق نهى به معاملات مىپردازيم . و در همينجا نيز يادآور مىشويم كه « نهى » مذكور در عنوان بحث شامل نهى تنزيهى نيست ، زيرا تعلق نهى تنزيهى به معامله منافات با امضاى آن معامله ندارد - و لو آنكه نهى به عنوان اسم مصدرى باشد - به خلاف نهى تحريمى كه اگر به عنوان اسم مصدرى بود ، با امضاى معامله منافات دارد . صحت و فساد . مقصود از صحت و فساد چيست ؟ صحت عبارت از ترتب اثر مطلوب است ، و منظور از « مطلوب » نيز همان مطلوب عقلاست . و فساد عبارت است از عدم ترتب اثر مطلوب در موضوع قابل . بنابراين ، چنانچه اثر مطلوب بر معاملهاى مترتب گردد ، معاملهء مذكور را صحيح مىخوانيم . براى مثال : مقصود از « بيع » ترتب اثر ملكيت است . اگر ملكيت حاصل شود ، خواهيم گفت كه معاملهء مورد نظر صحيح است ؛ اما اگر اثر مطلوب